Connect with us

COVID-19

Coronavirüste İkinci Dalga Gelir mi?

Tarih:

on

Vakaların yaz boyunca devam etmesi önümüzdeki kış için endişeleri arttırdı. Bazı uzmanlara göre kış aylarıyla birlikte ikinci bir Covid-19 dalgasıyla karşı karşıya kalabiliriz. Bazı uzmanlar da hâlihazırda ikinci dalganın yaşanmakta olduğunu düşünüyor.

Yaşam tarzımız, günlük alışkanlıklarımız Covid-19’un ortaya çıkmasıyla büyük oranda değişti. Mart ayının ortasından itibaren tüm dünyayı etkileyen ilk coronavirüs dalgası bazı ülkelerde ağır sonuçlar ortaya çıkardı.

Virüsü kontrol altında tutmak için uygulanan karantina, yaz ayları itibariyle kademeli olarak kaldırılmaya, günlük rutinlerle ilgili yeni düzenlemeler yapılmaya başlandı. ‘Yeni normal’ olarak başladığımız bu yeni dönemde özellikle sokağa çıkma kısıtlamalarının kaldırılması dışarıya çıkmak, sosyalleşmek için fırsat olarak görüldü. Coronavirüs tamamen yok olmuş gibi davrananlar dahi oldu. Aslında coronavirüs ortaya çıktığından beri aramızda ve etkisi de azalmadı. Bu duruma örnek olarak Amerika gösterilebilir. Ülke çapında neredeyse tüm eyaletlerde coronavirüs vakaları artış gösteriyor. Hatta artışın Nisan ayındaki ani artıştan bile büyük olduğu düşünülüyor. Bu nedenle bazı eyaletlerde karantina uygulamalarına ve kısıtlamalara geri dönüldü.

Covid-19 mevsimsel virüsler gibi davranabilir

Vakaların yaz boyunca devam etmesi önümüzdeki kış için endişeleri arttırdı. Bazı uzmanlara göre kış aylarıyla birlikte ikinci bir Covid-19 dalgasıyla karşı karşıya kalabiliriz. Bazı uzmanlar da hâlihazırda ikinci dalganın yaşanmakta olduğunu düşünüyor.

İkinci dalga, genel nüfusta coronavirüs vakalarının yeniden artışa geçmesi anlamına geliyor. Türkiye için ilk dalganın Nisan ayında vurduğunu söyleyebiliriz. Sadece Nisan ayında 2 bin 981 kişi Covid-19’a bağlı semptomlar nedeniyle hayatını kaybetti ve 106 bin 695 yeni vaka belirlendi. İlerleyen zamanda vakalar düşmeye başlasa da uzmanlar ikinci bir dalga ya da daha fazlası için uyarılarına devam ettiler. Nedeni de virüsü durdurmak için genel bir bağışıklığa ya da aşıya ihtiyaç olması. Şu an için her ikisi de mümkün olmadığından hala virüse yakalanma ve yayma ihtimali devam ediyor.

Sosyal mesafe, maske ve hijyen konularına yeteri kadar önem vermezsek ve Covid-19 diğer mevsimsel virüsler gibi (özellikle grip gibi) bir yol izlerse kış ayları geldiğinde vakalarda korkutucu bir artış yaşanabilir. Uzmanlar, bu tür virüslerden kaynaklı geçmiş salgınları (2009’daki H1N1 virüsü salgını gibi) referans alarak Coronavirüsün de aynı davranışı sergileyeceği ve kış aylarında ikinci dalganın gelebileceğini düşünüyor.

İkinci dalga bireylere bağlı

İçinde bulunduğumuz süreç çoğunlukla ilk dalganın etkileri olarak görülüyor. İkinci dalganın kesin olarak gelip gelmeyeceğini ve gelirse bunun ne zaman olacağını söylemek zor. Genellikle ilk dalganın etkileri önemli ölçüde azaldıktan sonra ikinci dalga beklenir, New York’ta olduğu gibi. Vakaların oldukça düşmesi Amerikalı uzmanlara göre eyaleti ikinci dalga riskine sokuyor. Hatta sonbaharın başlamasından itibaren ikinci dalga ve daha fazlasının yaşanacağını düşünüyorlar.

Eğer ikinci bir dalga gelirse bunun ne kadar kötü olabileceğini söylemek güç. Zira coronavirüs salgını Çin’de başladığında kimse bugünkü sonuçları tahmin bile edemedi. Bundan sonraki sürece dair de tahmin yürütülemiyor, sadece bazı olasılıklar üzerinde duruluyor: ilkine benzer yoğunlukta bir dizi dalga yaşanabilir, ilkinden çok daha şiddetli olan bir dalga gelebilir ya da virüse verilen tepkilere bağlı olarak inişli çıkışlı devam edebilir. Öte yandan ikinci bir dalganın gelmesi grip sezonuyla çakışacağından dünyadaki sağlık sisteminin zorlanacağı söylenebilir. Covid-19’un nasıl devam edeceği, başka dalgaların gelip gelmeyeceği aslında dünyadaki tüm bireylerin nasıl davrandığına bağlı. Her bir birey önlem alır, iyi hazırlanırsa ikinci dalga daha küçük olacaktır.

‘Yeni normal’i kabullenin

İkinci bir dalgayı düşünmek bunun stresini yaşamak bunaltıcı olabilir. Bunun yerine şu anda kontrolünüzde olanlara odaklanabilir ve kendinizi güçlendirebilirsiniz. Pandemi öncesi normale özlem duymak yerine, içinde bulunduğumuz durumun yeni normalimiz olduğunu kabullenin. Gerektiğinde getirilebilecek kısıtlamalara, sosyal mesafeye, yeni çalışma düzeninize kendinizi alıştırın.

İkinci dalganın sonbahar-kış aylarında gelme ihtimaline karşı grip aşısı yaptırın. Grip aşısı sizi coronavirüse karşı korumaz, ancak grip nedeniyle bağışıklığınızın zayıflamasını veya grip ve Covid-19’u aynı anda geçirmenizi engelleyeceğinden hastaneye yatma riskinizi düşürür. Virüsten korunmak için yaptığınız uygulamaları yapmaya devam edin. Elleri yıkamak, yüze dokunmamak, tokalaşmamak, maske kullanmak, Covid-19 belirtisi olduğunda izole olmak konularında işi sıkı tutmaya devam edin.

Yaşanan bu sağlık krizinde hepimiz aynı gemideyiz. Kendinizi korumak için attığınız her adımda, aslında ailenizi, arkadaşlarınızı ve yakınınızda olan herkesi korumuş oluyorsunuz. Herkes üzerine düşeni yaptığında bu zincirleme reaksiyon coronavirüsün yok olmasını sağlayabilir.

 

Konuyla ilgili farklı bir yazıya burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

www.sabah.com.tr’de orjinalini bulabileceğiniz bu yazıya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Okumaya Devam Et
Yorum yapmak için tıklayın

CEVAP BIRAKIN

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

COVID-19

Covid-19 Kalıcı Beyin Hasarına Neden Olabiliyor

Tarih:

on

Amerikalı doktorlar Covid-19 ile enfekte olmuş hastaların yüzde 40’ından fazlasının nörolojik belirtiler gösterdiğini, bunların yüzde 30’undan fazlasında ise bozulmuş bilişe sahip olduğu buldu. Araştırmaya göre Covid-19 atlatmış dünyadaki yaklaşık 27 milyon insanda kalıcı beyin hasarı yani nörolojik sonuçlar ortaya çıkabilir.

Yeni coronavirüs salgını dünyada savaşlardaki kadar çok insanın hayatına mal oldu. Çoğunlukla bu ölümlerin sebebi Covid-19’un neden olduğu akciğer sorunları. Bunun yanında yeni coronavirüsün farklı etkileri olduğunu artık biliyoruz ve her geçen gün başka etkileri olduğunu da öğreniyoruz.

Amerika’da bir tıp merkezindeki doktorlar Covid-19 ile enfekte olmuş 509 hastayı inceledi. Araştırmada enfeksiyon başlangıcında hastaların 215’inde nörolojik belirtiler görülürken bu sayı hastaneye yatışta 319’a çıktı. Hastalığın seyri sırasında da hastaların 419’unda nörolojik belirtilere rastlandı.

Nörolojik belirtiler sadece ruhsal anlamda yıkıma sebep olmakla kalmaz ölüme bile yol açabilir. Yapılan araştırma bu açıdan endişe uyandırıcı. Zira araştırmaya göre Covid-19 atlatmış dünyadaki yaklaşık 27 milyon insanda nörolojik sonuçlar ortaya çıkabilir. Enfeksiyondan kurtulanların çoğunda meydana gelen, hafif olarak sınıflandırılsa da ciddiye alınması gereken beyin hasarına dair kanıtlar artıyor. Sonuçta beyinde oluşabilecek hasaralar ince bilişsel, davranışsal ve psikolojik sorunlara neden olur.

Belirti görülmese de beyin hasarı oluşabiliyor

Covid-19 enfeksiyonunun beyne nasıl zarar verdiğine gelecek olursak; doğrudan ensefalit yani beyin iltihabı yoluyla bunu yapar. Sonuçları da yıkıcı olabilir.

İngiltere’de beyin iltihabı yaşayan 12 hasta üzerinde yapılan bir çalışmada, hastalardan yalnızca birinin tam olarak iyileştiği görüldü. 10 hasta kısmi olarak iyileşti ve bir hasta da hayatını kaybetti. Ayrıca bu çalışmada Covid-19’lu bazı hastaların felç geçirdiği sonucu ortaya çıktı.

KISA BİR BİLGİ

Covid-19 enfeksiyonu felç riski için oldukça önemli bir faktör. 70 yaş üzerindekilerde yeni coronavirüse bağlı inme riski oldukça yüksek olsa da, gençlerde de tipik grip virüslerine oranla yeni coronavirüs nedeniyle felç geçirme olasılığı yedi kat daha fazla.

Finlandiya’da Covid-19’a bağlı sebepler nedeniyle hayatını kaybedenlerden alınan otopsi verileri beyin hasarının bir diğer önemli nedeninin oksijen yetersizliği olduğunu gösterdi. Öte yandan bu sonuçlarla birlikte endişe verici bir keşif yapıldı: Otopsisi yapılan hastaların çoğu enfeksiyon sırasında herhangi bir beyin hasarı belirtisi göstermedi ancak hepsinde beyin hasarı saptandı.

Yoğun bakımda kalmak beyin hasarı riskini arttırıyor

Covid-19 enfeksiyonu nedeniyle yoğun bakımda yatan ve hayatta kalanların yüzde 30’undan fazlasında, orta dereceli travmatik beyin hasarı olanlarla karşılaştırılabilecek kadar derin bilişsel bozukluk görülüyor. Bilişsel bozukluklar, okuduğunu anlamada, konuşmada, hesap yapmada ve günlük rutinleri devam ettirmede zorluklara neden olabilir.

Yoğun bakımda kalan hastalarda yaygın olarak görülen uzun vadeli psikolojik etkiler anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu olarak karşımıza çıkıyor. Covid-19 kaynaklı nedenlerle yoğun bakımda kalan hastalarda da aynı psikolojik etkileri görmeyi bekleyebiliriz.

Enfekte olan herkeste beyin hasarı oluşma ihtimali var

Buraya kadar Covid-19’un ensefalit, felç ve oksijen yetersizliği nedeniyle beyin hasarına neden olabileceğini gördük. Ayrıca hastaların yoğun bakımda kalmaları gerektiğinde beyin hasarının meydana gelme olasılığının arttığını da söylemek mümkün.

Peki, Covid-19’u asemptomatik olarak yaşayanlar için beyin hasarı olasılığı geçerli mi? Bu soruya cevap arayan bir grup Çinli doktor Covid-19 enfeksiyonundan iyileşen 29 kişiyi inceledi. Sonuçta bu kişilerde sürekli dikkatin bozulduğu görüldü.

Araştırmacılara göre bunun nedeni inflamatuar sebeplere bağlı olabilir. Ancak Covid-19 ile enfekte olmuş hastaların gizli felç veya oksijen yetersizliği nedeniyle beyin hasarı yaşaması da olası.

Gizli inmeler sanılandan daha fazla meydana geliyor ve hem büyük inmeler hem de bunama için risk faktörü oluşturuyor. Ayrıca gizli inmeler beynin beyaz bölgesini etkiler yani beyin bölümlerinin birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan beyin hücreleri arasındaki bağlantıyı. Bu bağlantı noktaları zarar gördüğünde dikkat bozukluğu ortaya çıkar.

Covid-19 atlatmış ve günlük hayatına sıkıntı çekmeden ya da hafif etkiler ile devam eden birçok kişi olsa da hala enfekte olmamış ve ileride bu tarz ciddi problemleri yaşayabilecek daha çok kişi var. Covid-19’dan kurtulanların gelecekte nasıl problemlerle karşılaşacağını henüz bilmiyoruz.

Kısacası önlem almaktan vazgeçmeyin…

Covid-19 hastalarında en sık görülen nörolojik bulgular

  • -Kas ağrıları %45
  • -Baş ağrısı %37,5
  • -Beyin hasarı %32
  • -Baş dönmesi %29,5
  • -Tat alamama %16
  • -Koku alamama %11,5
  • -İnme, hareket bozuklukları, motor ve duyusal eksiklikler, ataksi ve nöbetler %0.2 – %1.4

 

Konuyla ilgili farklı bir yazıya burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

www.sabah.com.tr’de orjinalini bulabileceğiniz bu yazıya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Okumaya Devam Et

COVID-19

Coronavirüslerin En Tehlikelisi ‘Yeni Coronavirüs’

Tarih:

on

Farklı türleri bulunan coronavirüsler hem insanları hem de hayvanları enfekte edebiliyor. Bu türler arasında şu ana kadar görülen en tehlikelisi ise Covid-19’a neden olan yeni coronavirüs.

Eğer bir sağlık çalışanı değilseniz muhtemelen ‘coronavirüs’ kelimesini salgın başlayana kadar duymamış olabilirsiniz. Şimdi ise Covid-19’a neden olan yeni coronavirüsü bilmeyen neredeyse kimse kalmadı.

SARS-CoV-2 olarak adlandırılan yeni coronavirüse o kadar odaklanıldı ki hayatımızda var olan diğer coronavirüsler biraz arka planda kaldı. Şu anda ‘coronavirüs’ denildiğinde akla gelen ilk virüs ‘Covid-19’a neden olanı. Ancak coronavirüslerin soğuk algınlığı dâhil başka birçok hastalığa neden olabildiğini unutmamak gerekiyor.

İnsanları enfekte ettiği bilinen 7 coronavirüs türü bulunuyor

Coronavirüsler yüzeylerindeki taç benzeri sivri uçları nedeniyle bu şekilde adlandırılmış. (Corona, Latince’de ‘taç’ anlamına gelir.) Coronavirüslerin dört ana alt grubu bulunuyor; alfa, beta, gama ve delta. Hem insanlara hem de hayvanlara bulaşabiliyor. İnsanları enfekte eden ve insandan insana bulaşabilen coronavirüsler ilk olarak 1960’lı yıllarda tanımlandı.

Bu coronavirüslerin sayısı yeni coronavirüsle birlikte yediye çıktı:

  • 229E – Alfa coronavirüs
  • NL63 – Alfa coronavirüs
  • OC43 – Beta coronavirüs
  • HKU1 – Beta coronavirüs
  • MERS-CoV – Orta Doğu solunum sendromuna neden olan beta coronavirüs (MERS)
  • SARS-CoV – Şiddetli akut solunum sendromuna neden olan beta coronavirüs (SARS)
  • SARS-CoV-2 – Covid-19’a neden olan yeni coronavirüs

Genellikle insanları ve hayvanları enfekte eden coronavirüsler farklıdır. Ancak bazı durumlarda hayvanları enfekte eden coronavirüsler evrim geçirerek insanları da enfekte edebilir. MERS-CoV, SARS-CoV ve SARS-CoV-2 coronavirüsleri bu duruma örnek olarak öne çıkıyor.

Hemen hemen her yıl belki de birden fazla kez yaşadığınız soğuk algınlığına neden olan rinovirüs, sinsitiyal virüsü gibi farklı virüsler var ve bunlardan biri de coronavirüs. İnsan coronavirüsleri 229E, NL63, OC43 ve HKU1 soğuk algınlığı gibi hafif veya orta şiddette üst solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olur.

Yeni coronavirüs ciddi sonuçlara neden olabiliyor

Yeni coronavirüsün bu kadar çok konuşulmasının nedeni ‘yeni’ olması dışında diğer coronavirüslerden de farklı olması. En büyük fark insanlarda kalp sorunları, akciğer hasarı ve aylarca devam edebilen belirtilere neden olması.

Yeni coronavirüs de diğer coronavirüsler gibi öksürük, burun akıntısı ve tıkanıklık gibi soğuk algınlığı belirtilerine neden olabilir. Ancak özellikle yaşlılar veya kronik rahatsızlıkları olanlarda çok daha fazla zarara neden olabiliyor. Öte yandan yeni coronavirüsün ciddi problemlere neden olma olasılığı diğer coronavirüslere göre oldukça yüksek. SARS ve MERS coronavirüslerinin ölüme neden olma olasılığı SARS-CoV-2’den daha yüksek olsa da, şu ana kadar yeni coronavirüs kadar kolay ve geniş bir yayılım göstermediler.

Tedbirli Davranmaya Devam Edin

  • -Covid-19’da korunmak için alacağınız önlemler sizi mevsimsel grip ve soğuk algınlığı gibi hastalıklardan da koruyacak. Önlem almak bu kadar önemiyken neler yapılabileceğini tekrar etmekte fayda var:
  • -Grip aşısı olun.
  • -Hasta veya hasta olduğundan şüphelendiğiniz kişilerle yakın temasa geçmeyin.
  • -Kalabalık ortamlara girmeyin.
  • -Öksürük ve hapşırıklarınızı mendille veya kolunuzla kapatın.
  • -Ellerinizi su ve sabunla sık sık yıkayın. Su ve sabuna ulaşamadığınızda alkol bazlı el dezenfektanı kullanın.
  • -Ellerinizin temizliğinden emin olmadan yüzünüze, gözünüze veya burnunuza dokunmaktan kaçının.
  • -Sık kullanılan yüzeyleri dezenfekte edin.
  • -İnsanlarla temasa geçtiğinizde sosyal mesafeye uyun.
  • -Eviniz dışındaki tüm alanlarda maske kullanın.

 

Konuyla ilgili farklı bir yazıya burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

www.sabah.com.tr’de orjinalini bulabileceğiniz bu yazıya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Okumaya Devam Et

COVID-19

Sigara Kullanımı Gençleri Covid-19’a Karşı Açık Hedef Yapıyor

Tarih:

on

Yapılan bir araştırmada 18-25 yaş arasındaki her üç genç yetişkinden birinin yüksek risk altında olduğu bulundu. Bu sayının sigara içmeyenlerde altıda bire düştüğü görüldü. Yani sigara kullanımı risk altındaki genç yetişkinlerin sayısını ikiye katlıyor.

Daha önce karşılaşmadığımız ve hakkında bilgi sahibi olmadığımız yeni coronavirüs tüm dünyayı etkiledi, milyonlarca kişi enfekte oldu, yüzbinlerce kişi hayatını kaybetti. Herkesi şaşkına uğratan bu virüs hakkında ilk vakalara bakarak yapılan genellemeler ve olasılıklar dışında elimizde bir şey yoktu.

İlk öğrendiğimiz virüsün en çok 65 yaş üzeri kesim için risk oluşturduğu bilgisiydi. Yaşanan ölümlerin ortalama yüzde 75’ini 65 yaş üzerindekiler oluşturuyor. Daha gençlerde belirtiler genellikle daha hafif görülüyor. Yaşa ek olarak kronik rahatsızlıklar da risk durumunu değiştiren faktörlerden. Şiddetli Covid-19 enfeksiyonunda şartların değişmesinde en önemli tek faktör ise sigara veya elektronik sigara gibi solunabilir madde kullanımı.

Sigara kullanan gençler yüksek risk altında

Sigara ve elektronik sigara kullanımının genç yetişkinler üzerindeki Covid-19 riskini değerlendirmek için bir araştırma yapıldı. Journal of Adolescent Health’de yayımlanan çalışmada Amerika’da 18-25 yaş arasındaki her üç genç yetişkinden birinin yüksek risk altında olduğu bulundu. Bu sayının sigara içmeyenlerde altıda bire düştüğü görüldü. Yani sigara ve muadillerinin kullanımı risk altındaki genç yetişkinlerin sayısını ikiye katlıyor.

Bu risk sınıflandırması teoriden ibaret değil. Sigara ve elektronik sigara gibi solunan maddeler akciğer hasarına neden olur. Ayrıca bu tür maddelerin kullanımı bağışıklık sistemini zayıflatarak vücudun enfeksiyonla mücadelede şansını düşürür.

Araştırmalar sigara ve elektronik sigara kullanan ergenlerin ve genç yetişkinlerin akranlarına kıyasla Covid-19’a yakalanma oranlarının 7 kat daha fazla olduğunu ve belirtileri 5 kat daha yoğun yaşadıklarını ortaya koydu. Birden fazla çalışmadan elde edilen verileri kullanan bir analizde ise, Covid-19 ile enfekte kişiler arasında sigara kullanan veya geçmişte kullanmış olanlarda hastalığın ilerlemesi olasılığının iki kat daha fazla olduğu bulundu.

Sigara içmek viral partikülleri daha uzağa taşır

Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde gelişen beyinler nörolojik ödüller arar ve bu da risk alma ile sonuçlanır. Çoğu genç yetişkin için bu risk madde kullanımı olarak ortaya çıkar. Bu yaşlarda madde kullanımından kaynaklı fiziksel zararlara tolerans göstermek gözle görülür bir etkisi olmadığı için daha kolay. En azından Covid-19 salgınından önce durumun bu olduğu varsayılıyordu.

Diğer risk faktörlerinin aksine tütün ve mamullerini kullanmak doğal olarak solunum yolu virüsü bulaşma riskini artırır. Sigara ve elektronik sigara gibi maddeler zorla nefes vermeyi içerir. Bu da viral partikülleri taşıyan damlacıkların normal nefes vermeye göre daha uzağa gitmesine neden olur.

Sigara kullanımının maske takmakla uyumsuz olduğunu söylemeye gerek yok. Bu durum da gençlerin bir araya geldiği yerlerde yüksek risk oluşturuyor.

Gençler de güvende değil

Diğer yandan gençler özellikle sağlık söz konusu olduğunda aşırı özgüvenli olabiliyor. Genel olarak sağlıklı ve zinde olmalarının yanında bir durumu kontrol etme yeteneklerini abartarak kendilerini yenilmez olarak görme eğiliminde olurlar. Mesela istedikleri zaman sigarayı bırakabileceklerini düşünürler.

Yetişkinliğe geçişte biraz fazla özgüven faydalı olsa da pandemi sırasında büyük sorunlara yol açabilir. Gençlerin Covid-19’a karşı güvende olduklarını düşünmeleri gibi.

Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin bir raporuna göre, enfekte olan 20-44 yaş aralığındaki her beş kişiden biri hastaneye kaldırılıyor ve yaklaşık yüzde 4’ü yoğun bakıma alınıyor.

Sigara ve elektronik sigara gibi madde kullanımını bırakmaları için özellikle ebeveynlerin gençlere destek olması önemli. Nikotin kullanım bozukluğu için etkili tedaviler mevcut. Doktorların yazacağı yoksunluk belirtilerini hafifletmeye ve nikotin isteğini önlemeye yardımcı olan ilaçlar kullanılabilir ve süreç boyunca psikolojik destek alınabilir.

 

Konuyla ilgili farklı bir yazıya burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

www.sabah.com.tr’de orjinalini bulabileceğiniz bu yazıya buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Okumaya Devam Et

Öne Çıkanlar

web partner | Web Tasarım